الحاج محمد كريمخان الكرماني ( مترجم : ابراهيمى )
598
دقائق العلاج ( فارسي )
زنده كه همه را با زهره گاو يا آب صابون خمير مىكنند و بر زگيل مىگذارند پس از دو ساعت زايل مىشود . اگر خاكستر بيد را با سركه مخلوط كرده و بر آن ضماد كنند و همچنين بخور برگ درخت تبريزى ( پتك ) كه بر برگهايش دانههائى مانند زگيل مىباشد سبب از بين رفتن دانه مىشود . دعاهائى نيز براى درمان آن هست كه در اينجا از ذكر آن خوددارى مىكنيم و در عيون التجارب آن را آوردهايم . بيشتر اين زگيلها دليل چيرگى طرطير ملحى در بدن است و احتياج بنضج گرفتن در درازمدت و پس از آن پاكسازى دارد زيرا تا طرطير جدا غليظ نباشد زگيلى را پديد نمىآورد بههرحال بهتر اين است كه غذا را جدا مراعات كرده و از چيزهاى سودازا پرهيز كنند .
--> - شيرين معنى كرده كه اين نمك بىكربنات دوسود مىباشد درحالىكه نمك قليا كربنات دوسود است ، براى بدست آوردن ملح القلى كه مصارف متعددى در پزشكى سنتى دارد نخست ريشه اشنان را مىسوختهاند و خاكستر آن را در آب مىجوشاندهاند و سپس آن را صاف كرده مىجوشاندند تا نمك خالص بدست آيد ناگفته نماند كه در زمان تأليف مرآة اللغة مسلما بيكربنات دوسود بنام جوهر جوش در بازار عرضه مىشده و چون از نظر تركيب شيميائى فرمول آن ( Co 3 H Na ) با كربنات دوسود ( Co 3 Na 2 ) بسيار نزديك است و موارد مصرف آن در پزشكى سنتى تقريبا همانند بوده شايد جوهر جوش را بنام ملح القلى مىفروختهاند درحالىكه راه بدست آوردن ملح القلى در كتاب الابنية عن حقايق الادوية و نيز تحفة المؤمنين مذكور است و همانطور كه گذشت بنام شخار معرفى شده است و مسلما در آن دوران جوهر جوش يعنى جوش شيرين را نمىشناختهاند . مترجم